Στην καρδιά της Βόρειας Εύβοιας, στο Νέο Προκόπιο, βρίσκεται το ιερό σκήνωμα του Οσίου Ιωάννη του Ρώσου, ενός από τους πιο αγαπητούς νεοφανείς αγίους της Ορθοδοξίας. Η ζωή του, γεμάτη πίστη, ταπείνωση και θαύματα, αποτελεί ζωντανό παράδειγμα αγιότητας και εμπιστοσύνης στο θέλημα του Θεού.
Ο Όσιος Ιωάννης γεννήθηκε γύρω στο 1690 στη Μικρά Ρωσία, από ευσεβείς γονείς. Από μικρός ανατράφηκε με το ορθόδοξο πνεύμα και έμαθε να προσεύχεται με καρδιά καθαρή. Κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου (1710–1711) αιχμαλωτίστηκε από τους Τατάρους και πουλήθηκε σε έναν Οθωμανό αξιωματικό. Αν και οι υπόλοιποι αιχμάλωτοι αλλαξοπίστησαν, εκείνος ομολόγησε δημόσια: «Χριστιανός εγεννήθην και Χριστιανός θέλω αποθάνη».
Η ζωή του κυλούσε μέσα στην ταπείνωση και την προσευχή. Έμενε σε έναν στάβλο, όπου εργαζόταν και προσευχόταν αδιάλειπτα. Ακόμη κι όταν του προσφέρθηκε καλύτερη διαμονή, προτίμησε να μείνει εκεί, θεωρώντας ότι η άσκηση και η στέρηση φέρνουν πιο κοντά τον άνθρωπο στον Θεό.
Ένα από τα πιο γνωστά θαύματά του έγινε όταν ο αφέντης του ταξίδεψε για προσκύνημα στη Μέκκα. Η γυναίκα του, θυμούμενη πόσο αγαπούσε ο άντρας της το πιλάφι, σχολίασε μπροστά στον Ιωάννη πως θα ήθελε να το γευτεί κι εκείνος. Ο Ιωάννης πήρε ένα πιάτο, προσευχήθηκε στον στάβλο και ζήτησε από τον Θεό να το στείλει στον αφέντη του. Το πιάτο εξαφανίστηκε θαυματουργικά και, λίγες μέρες αργότερα, ο Αγάς επέστρεψε από τη Μέκκα φέρνοντάς το μαζί του — ακόμη ζεστό. Έτσι φανερώθηκε σε όλους η χάρη που συνόδευε τον ταπεινό δούλο του Θεού.
Ο Όσιος Ιωάννης κοιμήθηκε στις 27 Μαΐου 1730. Πριν την εκδημία του, ζήτησε να κοινωνήσει, και ο ιερέας —φοβούμενος τους Τούρκους— μετέφερε τη Θεία Κοινωνία μέσα σε ένα μήλο, για να τον κοινωνήσει μυστικά στον στάβλο. Τρεις χρόνια αργότερα, το σώμα του βρέθηκε άφθαρτο και ευωδιάζον. Από τότε, το ιερό λείψανο έγινε πηγή παρηγοριάς, ίασης και θαυμάτων.
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, οι πρόσφυγες από το Προκόπιο της Καππαδοκίας μετέφεραν το ιερό λείψανο στην Ελλάδα, θέλοντας να συνεχίσουν την τιμή προς τον άγιό τους. Το 1924, το λείψανο έφτασε στη Χαλκίδα και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Νέο Προκόπιο, όπου φυλάσσεται έως σήμερα σε ασημένια λάρνακα μέσα στον μεγαλοπρεπή ναό που φέρει το όνομά του.
Χιλιάδες πιστοί από όλο τον κόσμο επισκέπτονται καθημερινά τον Ιερό Ναό Οσίου Ιωάννου του Ρώσου για να προσκυνήσουν το άφθαρτο σκήνωμά του και να λάβουν ευλογία. Ο Όσιος Ιωάννης είναι γνωστός όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλη τη Ρωσία και τη Μικρά Ασία, ως «κουλέ Γιουβάν» — ο αιχμάλωτος Ιωάννης που έγινε άγιος με την υπομονή και την αγάπη του.
Στο ναό φυλάσσονται επίσης σπάνιες εικόνες, ανάμεσά τους και η παλαιότερη εικόνα του Αγίου (περ. 1790), καθώς και έργα μεταβυζαντινής τέχνης με θέμα τη Θεία Λειτουργία, τη Δέηση και τους Τρεις Ιεράρχες.
Η μνήμη του τιμάται στις 27 Μαΐου με μεγαλοπρεπή πανήγυρη στο Νέο Προκόπιο. Χιλιάδες πιστοί φτάνουν πεζή στο προσκύνημα, ενώ η λιτάνευση του ιερού σκηνώματος στους δρόμους της πόλης αποτελεί μοναδική πνευματική εμπειρία. Μια δεύτερη πανήγυρη τελείται την τελευταία Κυριακή του Σεπτεμβρίου, στην επέτειο των εγκαινίων του ναού.
Η επίσκεψη στον Όσιο Ιωάννη τον Ρώσο δεν είναι απλώς ένα προσκύνημα· είναι μια συνάντηση με τη ζωντανή πίστη, την ταπείνωση και το θαύμα που συνεχίζεται μέχρι σήμερα στη Βόρεια Εύβοια.
